Εχέγγυος  Αυτός που παρέχει τις απαραίτητες εγγυήσεις, που μπορεί να τον εμπιστευτεί κανείς.
Εχέγγυο (το) Αυτό που παρέχεται ως η απαιτούμενη εγγύηση για την εξασφάλιση τού επιθυμητού αποτελέσματος.
Παρ: Έχει όλα τα εχέγγυα για να πετύχει.
 
Ανόμημα  Πράξη που δεν συμφωνεί με το δίκαιο ή που παραβαίνει τον θεϊκό νόμο και τις επιταγές της ηθικής.
 
Ταχύνοια  Η γρήγορη αντίληψη, η πνευματική ικανότητα ταχείας συγκρίσεως, συνδέσεως και αξιοποιήσεως δεδομένων.
 
Προμετωπίδα  Η σελίδα βιβλίου στην οποία αναγράφεται ο πλήρης τίτλος του.
Ο χώρος περιοδικού ή εφημερίδας, στον οποίο αναγράφεται ο τίτλος.
Η εικόνα που τοποθείται απέναντι από τον εσωτερικό τίτλο ενός βιβλίου.
Παρ: Στο μυθιστόρημα "Βάρδια" τού Ν. Καββαδία υπάρχει προμετωπίδα τού Γ. Τσαρούχη.
 
Παραϊατρικός  Αυτός που σχετίζεται με επαγγελματική ενασχόληση βοηθητική τού έργου των γιατρών (λ.χ. στη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών).
Παρ: Παραϊατρικά επαγγέλματα (λ.χ. οι οδοντοτεχνίτες, οι οπτικοί, οι μαίες, τα νοσηλευτικά επαγγέλματα).
 
Υμείς  Εσείς.
 
Πλατωνισμός  Το φιλοσοφικό σύστημα τού Πλάτωνος και (γενικότ.) το σύνολο των διατυπωμένων ιδεών του.
Φρ. πλατωνισμός τού πνεύματος η περιοριστική για την ελεύθερη έρευνα εμφατική προσήλωση σε μία ιδέα.
(Μτφ.) Κάθε ενέργεια που στερείται πρακτικού αποτελέσματος.
 
Ιαματικός  Αυτός που συντελεί στη θεραπεία, την ίαση.
Παρ.: Οι ιαματικές ιδιότητες ενός φαρμάκου. // Ιαματικά λουτρά.
 
Απαλλοτρίωση  Η αναγκαστική μεταβίβαση της κυριότητας κτήματος στο δημόσιο για κοινωφελείς σκοπούς.
Παρ: Έλαβε αποζημίωση για την απαλλοτρίωση του χωραφιού του.
(Μτφ.) Η αφαίρεση, η κατάργηση.
Παρ: Δεν ανέχθηκε την απαλλοτρίωση των δικαιωμάτων του.
 
Ωκύπους  Αυτός που τρέχει γρήγορα.
Παρ. Ωκύπους Αχιλλεύς.
 
Μειδίαμα  Το χαμόγελο.
 
Ψυχανθές  (το) (Βοτ.) Κάθε φυτό που περιλαμβάνεται στην οικογένεια φυτών τής οποίας τα άνθη μοιάζουν με πεταλίδες, όπως η φασολιά, η ρεβιθιά, η φακή, ο αρακάς κ.λπ.
 
Συμφυής  Ο σύμφυτος (βλ.λ.).
Αυτός που υπάρχει ή εκδηλώνεται ήδη από τη γέννηση κάποιου.
 
Αψευδής  Αυτός που δεν εμπεριέχει ψεύδος, που δεν μπορεί να διαψευσθεί.
Παρ: Τα έργα του είναι οι αψευδείς μάρτυρες του ταλέντου του.
 
Περιέρχομαι  Κινούμαι γύρω από κάτι, μέσα σε μια περιοχή ή ανάμεσα σε αντικείμενα ή ανθρώπους.
Παρ. Περιέρχομαι τις αρχαιότητες / τις πόλεις.
Καταλήγω (κάπου).
Παρ. 'Ολη του η περιουσία περιήλθε στο δημόσιο // Περιέρχομαι σε απόγνωση / αδιέξοδο.
 
Ιππήλατος  Αυτός που τον σέρνει άλογο.
Παρ.: Ιππήλατος άμαξα. // Ιππήλατο όχημα.
 
Βιοπορισμός  Η εξασφάλιση με προσωπική εργασία των απαραιτήτων για τη ζωή.
 
Μνέω  (Λαϊκ.-λογοτ.) Ορκίζομαι.
Παρ: "Τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα μάτια η μάννα μνέει" (Δ.Σολωμός)
 
Δεκάζω  Δίνω χρήματα ή δώρα (κυρίως σε δικαστές ή μάρτυρες) για να τους εξαγοράσω, δωροδοκώ (πρβλ. λέξη αδέκαστος).
 
Σαπρός  Σάπιος.
 
Υψίπεδο  Επίπεδο μέρος γης που βρίσκεται σε μεγάλο ύψος από τη θάλασσα.
Παρ: Τα υψίπεδα τού Γκολάν στη Μέση Ανατολή.
 
Ιριδισμός  Το φαινόμενο κατά το οποίο ένα σώμα παρουσιάζει στην επιφάνειά του τα χρώματα τής ίριδας, όταν πέφτει πάνω του φως.
 
Δυσοίωνος  Αυτός που προοιωνίζεται κακή έκβαση, που δεν αφήνει περιθώρια για θετικές εξελίξεις.
Παρ.: Δυσοίωνες προβλέψεις / προφητείες.
 
Πραγματισμός  Φιλοσοφικό δόγμα που θέτει ως κύριο κριτήριο για την αξιολόγηση των ιδεών (καθώς και των τρόπων ή των σχεδίων δράσεως) την αποτελεσματικότητα και τη χρησιμότητά τους, αναγνωρίζει ως αληθές οτιδήποτε τείνει προς την προαγωγή των όρων τής ζωής και έχει καθαρά εμπειριοκρατικό και ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα.
Η πραγματοκρατία.
 
Παραφίνη  (Χημ.) 'Αχρωμη ή λευκή λιπαρή ουσία που αποτελείται από μείγμα στερεών υδρογονανθράκων, παράγεται από το πετρέλαιο και χρησιμοποιείται για την παραγωγή κεριών, καλλυντικών κ.ά.
 
Πλους  Η πλεύση, η πορεία του πλοίου.
Παρ.: Κατά τον πλου παρουσιάστηκαν μηχανικά προβλήματα. φρ. εν πλω κατά τον πλου, ενώ το σκάφος πλέει.
(Συνεκδ.) Το ταξίδι με πλοίο.
 
Δρακόντειος  Αυτός που είναι ιδιαίτερα αυστηρός, σκληρός.
Παρ: Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας.
Η φράση δρακόντειοι νόμοι οφείλεται στον Αθηναίο νομοθέτη Δράκοντα (περ. 620 π.Χ.), στον οποίο αποδίδονταν πολύ σκληροί νόμοι, ώστε να γραφτεί αργότερα γι'αυτόν ότι "δι' αίματος, ου δια μέλανος τους νόμους ο Δράκων έγραψεν".
 
Τιμητής  Αυτός που έχει την τάση να κρίνει με αυστηρό τρόπο τους άλλους και τις ενέργειές τους.
Παρ. 'Ανθρωποι με πολλά ελαττώματα γίνονται παρά ταύτα τιμητές των συναθρώπων τους // Ποιος είναι αυτός που έχει μεταβληθεί σε τιμητή των πάντων;
 
Μειόκαινος  (Γεωλ.) 1. Αυτός που σχετίζεται με το Μειόκαινο.
Μειόκαινο (το) γεωλογική εποχή, η οποία άρχισε πριν από 26.000.000 χρόνια και διήρκεσε περίπου 19.000.000 χρόνια και κατά τη διάρκειά της αναπτύχθηκαν πολλά από τα θηλαστικά. αποτελεί υποδιαίρεση τής Τριτογενούς Περιόδου.
 
Πνευματισμός  Παραψυχολογική θεωρία και πρακτική, σύμφωνα με την οποία οι ψυχές των νεκρών επικοινωνούν με τους ζωντανούς μέσω φυσικών προσώπων (μέντιουμ) ή φαινομένων ("οιωνοί").
 
Παράπλευρος  Αυτός που συνορεύει άμεσα με κάτι, που εφάπτεται κατά μήκος μιας πλευράς του.
Παρ: Παράπλευρο οικόπεδο / διαμέρισμα // Παράπλευρος κήπος.

2. Αυτός που γίνεται, κινείται κατά μήκος μιας πλευράς, γραμμής.
Παρ: Παράπλευρη κυκλοφορία οχημάτων.

 


Αυτός που προκαλείται εξαιτίας άλλου, έμμεσος. κυρ. σε ευφημ. φρ.
Παρ: Οι βομβαρδισμοί στρατιωτικών στόχων είχαν και παράπλευρες απώλειες (δηλ. ανθρώπινες).
 
Σολωμονική  (Χωρ. πληθ.) 1. Βιβλίο με μαγικές συμβουλές για την καθυπόταξη των δαιμόνων με μεγάλη επίδραση κατά τους χρόνους τού μεσαίωνα.
(Μτφ.) (α) Η μαγεία, η χρήση μαγικών ή αλχημειών (β) οτιδήποτε παραμένει σκοτεινό και ανεξιχνίαστο, χωρίς να κατανοείται ή να έχει λογική.
 
Φασισμός  (Ιστ.) Ιδεολογία και πολιτικό σύστημα εθνικιστικού και ολοκληρωτικού χαρακτήρα, το οποίο εγκαθίδρυσε στην Ιταλία ο Μουσσολίνι το 1922.
(Κατ' επέκτ.) Οποιαδήποτε δεξιά δικτατορική ιδεολογία ή πολιτικό σύστημα, όπου κυριαρχεί η απόλυτη υποταγή των μαζών στον ηγέτη, του ατόμου στον κρατικό μηχανισμό και ενδεχομένως περιλαμβάνει στοιχεία μιλιταρισμού, ρατσισμού, εθνικισμού κ.ά. όπως στη χιτλερική Γερμανία.
(Εκφραστ.) Οποιοδήποτε σύστημα ή μορφή καταπίεσης, αυθαιρεσίας.
 
Σκαρίφημα  Ελαφρό σχεδίασμα, πρόχειρο ιχνογράφημα.
 
Ουτοπία  Κάθε ιδέα, θεωρία ή επιδίωξη που βρίσκεται τελείως εκτός πραγματικότητας, που δεν μπορεί να υπάρξει παρά μόνο στη φαντασία.
(Ειδικότ.) Η συγκεκριμένη και λεπτομερειακή περιγραφή ιδανικής κοινωνίας ή κοινότητας ανθρώπων, συνήθ. σε συγκεκριμένο λογοτεχνικό έργο (π.χ. στην "Πολιτεία" τού Πλάτωνος).
 
Λυκόφως  Το αμυδρό φως που μένει μετά τη δύση τού ηλίου και μέχρι να νυχτώσει.
(Μτφ.) Εποχή παρακμής, το τέλος μιας περιόδου.
Παρ.: Το λυκόφως τού μεσαίωνα.
 
Ερέτης  Ο κωπηλάτης. (Θηλ.) η ερέτρια.
 
Βραχονησίδα  Το μικρό και ακατοίκητο βραχώδες νησί, που βρίσκεται απομονωμένο μέσα στη θάλασσα κοντά ή μακριά από τις ακτές.
Παρ. Στο στόχαστρο της Τουρκίας οι βραχονησίδες στο Αιγαίο.
 
Ανεξίθρησκος  Αυτός που δείχνει ανοχή προς τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τών άλλων.
 
Ραδιουργία  Η δόλια και μυστική δράση εις βάρος κάποιου, η σχεδιασμένη προσπάθεια που έχει στόχο να βλάψει κάποιον.